Ga naar de inhoud
Jos Heymans

Remkes kan niet alles, dit moet Rutte toch echt zelf doen

Het kabinet heeft de neiging om problemen over de schutting te gooien, waar VVD’er Johan Remkes ze opvangt om ze op te lossen. Maar zo makkelijk gaat dat niet. Remkes is geen tovenaar; hij kan hooguit een beetje bemiddelen om ruziënde partijen weer bij elkaar te brengen. Maar de oplossing ligt toch echt bij de partijen zelf.

Remkes heeft een indrukwekkende staat van dienst achter de rug. Eerst in Groningen bij de gemeenteraad en provincie, later als lid van de Tweede Kamer, staatssecretaris, minister, vicepremier en Commissaris van de Koning(in) in Noord-Holland. Als waarnemend burgemeester van Den Haag maakte hij een einde aan de onbeheersbare vreugdevuren rond Oud en Nieuw en als waarnemend gouverneur van Limburg haalde hij de bezem door de verziekte bestuurscultuur.

'Zowel in Den Haag als Maastricht kon Remkes zijn eigen ideeën doordrukken met het dreigement dat hij anders meteen weer zou vertrekken.'

Dat is knap, maar niet zo knap als het lijkt. Zowel in Den Haag als Maastricht kon hij zijn eigen ideeën doordrukken met het dreigement dat hij anders meteen weer zou vertrekken. Hij was immers slechts waarnemer. Zowel de gemeenteraad als Provinciale Staten haalden het niet in hun hoofd om opnieuw een bestuursrel te veroorzaken. En als informateur van Rutte-4 moest hij partijen aan tafel zien te houden. Zijn rol was die van bemiddelaar; de problemen en meningsverschillen werden niet door hem uit de wereld geholpen maar door de partijen zelf.

Om een dreigende kabinetsval te voorkomen, zijn alle ogen nu opnieuw gericht op Remkes. Hij moet het stikstofconflict tussen kabinet en boeren wegwerken en als dat lukt, is ook het probleem met het dwarsliggende CDA opgelost. Hoopt men, denkt men. Het is de methode die Rutte c.s. door de jaren heen vaak met succes hanteert: afschuiven of vooruitschuiven.

'Ooit was het CDA goed voor zijn handtekening; die tijd lijkt voorbij.'

Maar ook als deze crisis kan worden bezworen, heeft het onderling vertrouwen in het kabinet een forse, wellicht onherstelbare, deuk opgelopen. CDA-leider Wopke Hoekstra heeft in blinde paniek de onderlinge verhoudingen op scherp gezet. In een uiterste poging om kiezers voor het CDA terug te winnen, heeft hij zijn collega’s in het kabinet verraden, het landsbelang ondergeschikt gemaakt aan het eigenbelang. Bijna een jaar lang heeft hij samen met zijn sloofje Pieter Heerma onderhandeld met VVD, D66 en ChristenUnie, een akkoord bereikt over de stikstofaanpak en bij volle verstand het regeerakkoord ondertekend. Ooit was het CDA goed voor zijn handtekening; die tijd lijkt voorbij.

Er valt zeker wat te zeggen voor een andere stikstofaanpak, nu wetenschappers en deskundigen vraagtekens plaatsen bij de uitkomsten van de kabinetsplannen. Maar bespreek dat dan eerst in het kabinet, bel de premier en de minister die het plan heeft bedacht en geef uiting aan je zorgen. Maar ren niet naar de pers en scheep je collega’s niet af met de opmerking dat ze eerst het interview maar moeten lezen. Dat is achterbaks.

'Als een paria is Hoekstra weggezet. Een zwaar geïrriteerde Rutte keurde hem geen blik waardig.'

Het CDA heeft zich van zijn slechtste kant laten zien, een onbetrouwbare coalitiepartner getoond. Als een paria is Hoekstra weggezet. Een zwaar geïrriteerde Rutte keurde hem geen blik waardig tijdens het debat over het wangedrag van de CDA-leider. Waar Mona Keizer in Rutte-3 op staande voet werd ontslagen omdat zij het oneens was met het kabinetsbeleid, mag Hoekstra blijven zitten. Alleen maar om het voortbestaan van het kabinet te redden.

Een kabinetscrisis is niet wenselijk, gezien alle ellende rond de vluchtelingenopvang, de woningnood, de torenhoge inflatie. Maar dit land verdient meer dan een kabinet dat doormoddert in wantrouwen en uiteindelijk toch ten val komt. Zelfs Remkes kan niet alles ten goede keren.

Jos Heymans is politiek columnist.