Ga naar de inhoud
Yesim Candan

Zonder ontbijt naar school

Mogen we onszelf wel een verzorgingsstaat noemen als kinderen op school bijna flauwvallen omdat ze een heel weekend niet hebben kunnen eten? De moeder van de 11-jarige jongen die dit overkwam, kon of durfde dat weekend blijkbaar niemand om hulp te vragen. Om eten.

Dit voorbeeld staat niet op zichzelf. Dankzij de alsmaar stijgende prijzen voor boodschappen en de hoge energierekeningen raken steeds meer gezinnen in financiële nood. In 2020 leefden in ons land ruim 900.000 mensen in een huishouden onder de lage-inkomensgrens, van wie 376.000 minstens vier jaar op rij.

Maar het verhaal van de jongen uit Rotterdam die op maandag onwel werd op school omdat hij een heel weekend niet had kunnen eten, is wel heel schrijnend. En – voor mij – confronterend. Want als kind ging ik ook altijd zonder ontbijt naar school. Mijn ouders moesten allebei al heel vroeg de deur uit om te gaan werken, dus konden ze niet echt voor mij zorgen. Ontbijten schoot er dan altijd bij in. Als ik pech had, vergat ik in de haast ook nog mijn lunchbox in mijn schooltas te stoppen, waardoor ik de hele dag op school niets te eten had. Hoe het voelt om met hoofdpijn van de honger op school te zitten, weet ik maar al te goed.

"Wie rijk wordt geboren, groeit op in overvloed. Wiens wieg in een kansarmere buurt staat, groeit op met schaarste."

Er was ook nooit geld om bijvoorbeeld een keertje naar de dierentuin te gaan, of de bioscoop. Laat staan naar dat 'magische' McDonald's. Nieuwe kleren kreeg ik al helemaal niet. Mijn moeder naaide ze zelf. Zo'n creatief-met-naald-moeder is leuk als je daarnaast ook gewone kleren uit de winkel krijgt. Maar dat was bij mij niet het geval. En ook niet bij de meeste andere kinderen in mijn buurt. Wie rijk wordt geboren, groeit op in overvloed. Wiens wieg in een kansarmere buurt staat, groeit op met schaarste. Maar daardoor is dus wel sprake van emotionele verwaarlozing door armoede.

Anno 2022 is het er niet veel beter op geworden, ben ik bang. Niet afkomst of religie veroorzaakt de grootste kloof in onze samenleving, maar arm en rijk. En hoe meer mensen in armoede terechtkomen, hoe meer criminaliteit, stress en depressiviteit op de loer liggen. Het zou mooi zijn als bij de volgende verkiezingen wél een politieke partij met een sociaal hart aan de macht komt.

"De voedselbank wil inzicht hebben in je financiën om te kunnen bepalen of je in aanmerking komt voor een voedselpakket."

Wordt het dan toch de naastenliefde waar we het in deze moeilijke tijden van moeten hebben? Zoals de ontbijtservice op basisschool Kasteel in Rotterdam. Ouders kunnen hun kinderen hiervoor inschrijven, zodat die elke ochtend eerst samen in de klas ontbijten. Rachida, de onderwijsassistente, begon met broodjes smeren voor vier kinderen in de week. Nu heeft ze er negentig en het gaat richting de 150. Dat dit initiatief wordt ondersteund vanuit de gemeente Rotterdam, doet me deugd.

Intussen wil de voedselbank inzicht hebben in je financiën om te kunnen bepalen of je in aanmerking komt voor een voedselpakket. Zelfs hier wordt gecontroleerd of je wel arm genoeg bent. Alsof de schaamte bij het vragen om dit soort hulp niet al erg genoeg is voor een arm iemand. Zou dat de reden zijn dat de moeder van het 11-jarige jongetje dat bijna flauwviel van de honger niet bij de voedselbank of de buren heeft aangeklopt voor hulp?

Yesim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.