Ga naar de inhoud
Jos Heymans

Kabinet vindt ideeën oppositie ineens niet meer zo gek

Hoewel eerder vertoond, blijft het een opmerkelijk fenomeen. Het kabinet dat voorstellen van de oppositie omarmt. Al in maart lanceerde het inmiddels onafscheidelijke duo PvdA/GroenLinks het plan om voor de stijgende energiekosten een prijsplafond in te stellen. Het kabinet vond het maar niks – want van de oppositie – maar nu de nood zo hoog is werd het idee vorige week alsnog omhelsd.

Attje Kuiken en Jesse Klaver mochten zelfs op bezoek bij de minister van Financiën om aan het kabinet uit te leggen waarom een prijsplafond zo'n goed idee is. De twee kregen hun zin. En ze kregen ook de smaak te pakken, want het oorspronkelijke plan van het kabinet om het prijsplafond te binden aan een maximum van 1200 kuub gas en 2400 kilowattuur stroom vonden ze te mager. Het werd op hun aandringen behoorlijk verhoogd.

"De waardering is tot een dieptepunt gedaald. En het kabinet zit er pas acht maanden!"

Het komt niet vaak, maar wel vaker voor dat de oppositie het kabinet moet redden. Toen Rutte-I (VVD, CDA en gedoogpartner PVV) in 2012 viel omdat Geert Wilders de bezuinigingsplannen niet voor zijn rekening durfde te nemen en het kabinet opblies, trokken D66, GroenLinks en ChristenUnie het initiatief naar zich toe om een begroting te maken die voldeed aan de eisen van de Europese Unie. De dankbaarheid van het kabinet voor dit lenteakkoord bestond uit een paar toezeggingen. Daar bleef het bij. Toen enkele maanden later een nieuw kabinet moest worden gevormd, ging de VVD in zee met de PvdA, de partij die nota bene niet aan de begroting had willen meewerken.

Waar tien jaar geleden het initiatief bij de oppositie lag, nam het kabinet deze keer zelf het voortouw om PvdA en GroenLinks erbij te betrekken. Hoewel noodgedwongen, smaakt dit initiatief naar meer. Het leidt tot meer politieke steun en dat is hard nodig in deze periode waar de coalitiepartners vaak van mening verschillen en de kiezers het vertrouwen in dit kabinet al zo'n beetje hebben opgezegd. De waardering is tot een dieptepunt gedaald. En het kabinet zit er pas acht maanden! Gewoonlijk kan een ministersploeg zeker het eerste jaar rekenen op het voordeel van de twijfel.

"In de Tweede Kamer kan de oppositie – zestien partijen van uiteenlopende signatuur – geen vuist maken."

Wat meespeelt, zijn de komende verkiezingen voor Provinciale Staten, maart volgend jaar, en de daaropvolgende getrapte verkiezingen voor de Eerste Kamer. De regeringspartijen VVD, D66, CDA en CU zijn daar in de minderheid (32 van de 75 zetels) en dat wordt alleen maar erger, zeker nu de BoerBurgerBeweging van Caroline van der Plas dankzij haar steun voor het boerenprotest aan een opmars bezig is. Het kabinet zal PvdA en GroenLinks hard nodig hebben om zijn plannen te verwezenlijken.

In de Tweede Kamer kan de oppositie – zestien partijen van uiteenlopende signatuur – geen vuist maken. Van PVV tot DENK, van Partij voor de Dieren tot Forum voor Democratie en van VOLT tot Bij1: het zijn partijen die weinig tot niets gemeenschappelijks hebben en gezamenlijk geen deuk in een pakje boter kunnen slaan. De regeringspartijen, hoe verdeeld ze zelf soms ook zijn, hoeven zich geen zorgen te maken. Maar om ook in de Eerste Kamer op voldoende steun te rekenen, is de medewerking van PvdA en GroenLinks hard nodig.

Het maakt het in ieder geval makkelijker dat het kabinet bulkt van het geld. Door de prijsverhogingen stromen de btw-afdrachten met miljarden de schatkist in. Met een relatief lage staatsschuld van 48 procent kunnen de wensen van PvdA/GroenLinks financieel in ieder geval geen belemmering zijn. Het maakt regeren ietsje gemakkelijker.

Jos Heymans is politiek columnist.