Ga naar de inhoud
Yeşim Candan

Toch nog in Nederland begraven

De begraafplaats voor zestienduizend islamitische graven in Arnhem is een feit. Ik denk dat dit voor veel in Nederland wonende moslims een grote opluchting kan zijn. Want wat een gedoe is het om een overledene te repatriëren naar het geboorteland Marokko of Turkije. Van dichtbij heb ik het meerdere malen meegemaakt bij familieleden. Volgens de islamitische voorschriften moet een overledene binnen 24 uur worden begraven, dat maakt het sowieso al extra stressvol voor de hele familie.

Als immigrant beleef je dé momenten van je leven doorgaans niet in het land van herkomst, maar in het land waar je hebt gewerkt. Dan is het ergens toch best raar dat we automatisch iedere Nederlander van Turkse of Marokkaanse afkomst naar zijn of haar geboorteland terugsturen? Dat is precies wat Geert Wilders wil overigens, alleen doen we dit dus pas ná hun dood.

Zelf heb ik totaal niet de behoefte om in Turkije te worden begraven.

Maar daar is verder niemand die je komt opzoeken na je dood. Nou ja, misschien eens per jaar, als je familie in je geboorteland op vakantie is. Wat heeft zo'n begrafenis in je geboortegrond dan eigenlijk voor zin, als je kinderen en kleinkinderen in Nederland wonen en werken? Nederland is het land waar de gastarbeiders van de eerste generatie een toekomst voor hun nazaten hebben opgebouwd. Waar ze – vaak letterlijk – met hun poten in de modder hebben gestaan.

De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik liever had gewild dat opa Candan was begraven in Nederland. Dan kon ik hem tenminste regelmatig bezoeken. Nadat we hem als familie hadden gerepatrieerd naar Turkije, naar zijn geboorteplaats Şereflikoçhisar, heb ik hem nooit meer bezocht. Ik had wel een mooie bos bloemen willen brengen bij zijn graf, als eerbetoon. En hem willen vertellen waar ik nu sta in het leven, en over mijn uitdagingen.

Bijna altijd wordt de nieuwe generatie Turken en Marokkanen nu begraven in het geboorteland van de ouders of grootouders. Deze generatie is in Nederland geboren, naar school gegaan, heeft hier de puberteit met alle ongemakken van dien meegemaakt. Ze zijn hier voor het eerst verliefd geworden, hebben hun eerste liefdesverdriet gehad in Nederland. Hoezo wil je deze mensen na hun dood repatriëren naar het 'land van herkomst'? Zelf heb ik totaal niet de behoefte om in Turkije te worden begraven.

Zestienduizend graven, dat is bij lange na niet genoeg.

Vanuit dit oogpunt juich ik de islamitische begraafplaats in Arnhem dus van harte toe. Zestienduizend graven: dat lijken er veel, maar volgens de islamitische leer kun je als overledene aanspraak maken op eeuwig grafrecht. Dat wil zeggen dat je voor altijd op die plek begraven zult blijven. Als je je dan bedenkt dat je voor duizend doden twee voetbalvelden aan oppervlak nodig hebt, hoef je geen rekenwonder te zijn om te concluderen dat die begraafplaats met zestienduizend graven bij lange na niet genoeg zal zijn.

Ruimte- en woningnood zijn onderwerpen die in Nederland gevoelig liggen. Ons land is klein en nu al behoorlijk vol. Als meer moslims ervoor zullen kiezen om na hun dood in Nederland te worden begraven volgens het islamitisch grafrecht, dan geldt ook hier uiteindelijk: vol = vol. Daarmee zal Nederland voor veel moslims uiteindelijk toch geen paradijs op aarde zijn.

Yeşim lanceerde de term 'bicultureel' in de Nederlandse taal als alternatief voor 'allochtoon' en vindt een tweede cultuur een kracht en een meerwaarde voor het bedrijfsleven.