Ga naar de inhoud
Woede bij buurlanden

Hongaarse premier Orbán jaagt Oekraïne op de kast met zijn voetbalsjaal

Viktor Orbán met op zijn sjaal de afbeelding van Groot-Hongarije. Beeld © ViktorOrban/Instagram

Zelf doet hij alsof het alleen maar een onschuldig voetbalsjaaltje is. Maar met dat stukje doek heeft de Hongaarse premier Viktor Orbán wel de woede van enkele buurlanden op de hals gehaald. Vooral Oekraïne is laaiend en wil excuses. Het is niet voor het eerst dat Orbán en Oekraïne overhoop liggen.

De jongste rel gaat dus over de voetbalsjaal die Orbán droeg bij de vriendschappelijke wedstrijd van Hongarije tegen Griekenland dit weekeinde. Na afloop heeft Orbán een onderonsje met een van de spelers, oud-PSV'er Balász Dzudzsák.

De beelden daarvan zet Orbán op Instagram, en wat zien de buurlanden daar om zijn nek? Een sjaal met een afbeelding. Niet van het huidige land, maar van het vroegere Groot-Hongarije – dat van voor de Eerste Wereldoorlog.

Verliezer

Groot-Hongarije omvatte gebieden die nu bij buurlanden horen: delen van Roemenië, Kroatië, Slowakije, Servië, Oostenrijk en Oekraïne. Hongarije kwam als verliezer uit de oorlog en moest gebied inleveren. In 1920 werden de grenzen van het huidige, veel kleinere Hongarije vastgelegd in het verdrag van Trianon. Tot dan zag Groot-Hongarije er zo uit:

Vooral Oekraïne is woedend over de afbeelding op de sjaal. Zeker omdat het land dit jaar is binnengevallen door Rusland. Orbán wordt door velen nog altijd gezien als Poetin-vriend. Ook maar de kleinste hint op het afstaan van gebied vinden de Oekraïners 'onaanvaardbaar'.

En zo noemt de minister van Buitenlandse Zaken Kuleba de afbeelding op de sjaal van Orbán ook in een reactie. De Oekraïners eisen officiële excuses, en een duidelijke belofte dat Hongarije geen gebied wil veroveren. Ook Roemenië heeft protest aangetekend bij de Hongaarse ambassade in dat land. De Kroatische premier Plenkovic reageert schouderophalend. "Ik houd me niet bezig met andermans sjaals", is zijn korte reactie.

Voetbal geen politiek

Orbán zelf doet op zijn Facebookpagina alsof er niets aan de hand is. "Voetbal is geen politiek. Je moet er geen dingen in zien die er niet zijn. Het Hongaarse nationale team is voor alle Hongaren, waar ze ook wonen", schrijft de premier. In de buurlanden wonen nog altijd veel etnische Hongaren: alles bij elkaar zo'n 2,5 miljoen. Orbán steunt die en hij is er populair. 

Grote vraag: wat wil Orbán bereiken met zijn actie? Hongarije-kenner Huub Bellemakers: "Je moet beseffen dat Groot-Hongarije voor alle Hongaren heel belangrijk is. Het verdrag van Trianon dat werd opgelegd, Groot-Hongarije, het zit diep verankerd in het Hongaarse collectieve geheugen. Iedereen kent het, op alle scholen hangen kaarten met dat land, en meer mensen lopen rond met zo’n afbeelding."

Voor Hongaren 'is die sjaal dus helemaal niet zo heftig', vervolgt Bellemakers. "Geen opvallend politiek statement. We kunnen niet in zijn hoofd kijken, maar Orbán dacht waarschijnlijk: ik zal laten zien dat ik een goede Hongaar ben. Een knikje naar nog extremer rechts, meer niet. Het is niet zo dat Hongarije Slowakije wil binnenvallen of zoiets."

Sommige buurlanden doen dan ook lacherig om Orbáns filmpje. Maar Oekraïne dus niet. Bellemakers: "Dat komt omdat hij een vriend van Poetin is. En omdat hij op allerlei andere dossiers in Brussel bij de EU heel vervelend doet. Als het gaat om sancties tegen Rusland bijvoorbeeld."

Brussel

Deze week nog. In Brussel wil de EU een steunpakket van 18 miljard euro toekennen aan Oekraïne, onder meer om de ziekenhuizen en de energiesector in het land overeind te houden. Maar één EU-leider ligt dwars: Viktor Orbán. "Zo heeft hij met zijn veto een bizar grote invloed op de toekomst van Oekraïne, en dat valt natuurlijk heel slecht daar", aldus Bellemakers.

Wat er volgens hem achter zit, is dat Orbán ook geld van de EU wil. Dat zit zo: Brussel wil Hongarije bestraffen vanwege de slechte rechtstaat en de democratie in het land, en dreigt 12 miljard euro die bestemd waren voor Hongarije niet toe te kennen.

EU afpersen

"Orbán zegt nu: voordat ik ja zeg tegen de steun voor Oekraïne, moet ook dat geld worden uitgekeerd. Hij heeft het hard nodig omdat het economisch slecht gaat. Al geeft hij daar trouwens ook de EU de schuld van. Maar zo probeert hij de EU-landen dus af te persen", zegt Bellemakers.

Bovendien botert het totaal niet tussen Orbán en de Oekraïense president Zelenski. De Oekraïners zijn boos omdat Orbán geen westerse wapens wil doorlaten via Hongaars grondgebied. Aan het begin van de oorlog sprak Zelenski hem openlijk aan. "Viktor, kijk wat er in Marioepol gebeurt", zei Zelenski, toen die stad zwaar werd gebombardeerd. "Nu is het tijd om te kiezen aan wiens kant je staat."

Orbán heeft zich wel uitgesproken tegen de Russische inval, maar doet niet mee met  alle sancties tegen Rusland. Zo ontvangt Hongarije nog Russische olie. Toen Orbán in april dit jaar de Hongaarse verkiezingen won, noemde hij in zijn toespraak de EU en Zelenski in één adem ‘tegenstanders’. Woorden die vooral bestemd zijn voor binnenlands gebruik, maar die dus ook over de grens worden gehoord.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore